HAZAR DEVLETİ

Hazar denizine kendi adlarını vermiş olan Hazar Türkleri güney Rusya'da Volga ile Dinyestcr arasındaki geniş alanı kapsıyorlardı. Ağırlık merkezleri İdil boylan idi. Önemli şehirleri Semender, İtil, Belencer, Kutlu, Sarkal idi. Hazarlar, Batı Hunlar devrinde İniş nehrinin batısında oturuyorlardı. Miladî 5. asır başlarında Cücenlerin baskısıyla bunlar da Ural'ı geçerek güney Rusya'da yerleşmişler ve bu havalideki kavimleri birleştirerek bir devlet vücuda getirmişlerdir. Hazarlar, İran'da hüküm süren Sasanîlerle birçok savaşlar yaptılar. Nuşirvan, Hazarların akınlanndan kurtulmak için Derbent'te demir kapılı bir set yaptırmıştı. Hazarlar, İran'ın eski düşmanı Bizans'ın teşvikiyle Derbent setlerini aşarak Azerbaycan'ı istila etliler. İran'a karşı Hazarlarla ittifak eden Doğu Roma İmparaloru bu ittifakı, evlilik bağıyla kuvvetlendirdi. Bu bağ neticesinde Hazarlardan bir kısmı hıristiyan olmuştu. 8. asrın ilk yarısında güneyden Kafkasya'ya giren İslam ordularıyla yaptıkları savaşlar neticesinde Hazarlar, Kafkas dağlarının güneyindeki araziyi bırakmaya ve merkezlerini Volga ağzından Astrahan (Ejderhan-Hacı Tarhan) civarına nakle mecbur oldular. Arapların bu tecavüzî durumları, Harun Reşit zamanına kadar devam etti. Fakat Hazarlar, bu halife zamanında Kafkasya Derbendini geçerek Arap ülkesine girmiş ve Musul'a kadar istila etmiş, hilafet merkezi olan Bağdat'ı bile tehdit etmişlerdir. Hazarların Hakanı, bu sıralarda Doğu Roma'dan kovulan bazı yahudilerin teşvikiyle yahudi olmuştu. Hanlarını takiben Hazarların bir kısmı da yahudiliği takip ettiler. Hazarlardan müslüman olanlar da olduğu gibi putperest kalanlar da vardı. Diğer Türklerde olduğu gibi Hazar Türklerinde de bütün dinler serbestti. Hazar hanının emri altında iki müslüman, iki hıristiyan, iki yahudi ve bir putperestten oluşan bir heyeti devlet işlerine nezaret ediyordu. Hazarlar, 9. asırda Ruslarla da çarpışmaya başlayarak Rusya'nın kuzey taraflarına kadar hâkimiyetlerini tanıtmışlar ve bir kısım Rusları vergiye bağlamışlardı. Bu asırda Baltık denizi ile Dinyeper'in yukarı tarafları arasında kurulmuş olan Rus Devleti, Hazarları sarstı. Hazarlar, İtile karşı gerçekleşen bir Rus saldırısını (913) def ettilerse de Kiyef Rus Pren si Sviatoslaf 10. asrın ortasında Hazarları mağlup etti (965). Sviatoslaf, Bizans'ı tehdit eden Bulgar Türklerine karşı Rumlara yardım için Tuna boylarına gittiği vakit Hazarlar Rus baskısından geçici olarak kurtulmuşlardı. Fakat bu sıralarda Peçenekler in saldırısıyla hükümetleri Kırım'la sınırlı kalmıştı. Peçenekler Hazarları Kırım'da da rahat bı rakmayarak Rus ve Rumlarla ortaklaşa, 11. asrın ortalarında Hazar Devle tine son verdiler (1055). Bugün, Kırım'da ve Rusya'nın bazı yerlerinde yaşayan ve Karay'ım denilen Türk yahudileri Hazar Türklerinin soyundandır.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Evlenemiyorum !

UDEMY NİN EN BAŞARILI VE ÜCRETSİZ KURSLARI

Yanlış Kişiye Aşık Olmak