AKHUNLAR

Bu Türkler, miladî 424 tarihinde Orta Asya'da dinî bir kargaşalık çıkaran Cücenlerin baskısıyla yurtlarını terk ederek önce Siriderya havalisine sonra batı Türkistan ve Kuzey Afganistan mıntıkasına gelmiş ve buralarda yerleşmişlerdi. Miladî 5. asır ortalarına doğru Akhunlar, sınırlarını genişleterek Çin Türkistanı'ndan Kuzey Efganistan'a kadar uzanan bir Türk Devleti kurmuşlardır. Bunlara Çin kaynaklarında Hua, Yunan eserlerinde Akhım ve Eftcılit, Arap tarihlerine ise Heyatile adı verilmiştir. Akhunlar, sonra Kuzey Efganistan'dan başka, Hindistan'ın Pencap kıtasını da işgal etmişlerdir. Orta Asya'da kurulan diğer büyük Türk devletleri gibi, Akhun Devleti iki büyük kısımdan oluşuyordu: Kuzey ve Güney. Kuzey kısmının merkezi, Kuzey Efganistan'da Kunduz civarında, Güney kısmının merkezi de Pencap kıtasında idi. Miladî 525 tarihlerine doğru kuzeydeki Akhunlar Hanı Aksungar (Aksunvar) güneydekilerin hükümdarı ise Toraman isimlerini taşıyorlardı. Eftalit ülkesinin kuzey kısmıyla güney kısmı arasındaki hukukî münasebet, belgelere dayanılarak tespit edilmiş değil ise de güney hanlarının kuzey kısmındaki hanlara tâbi olduklarını tahmin edebiliriz. Miladî 6. asır başlarında Akhun ülkesi Çin Türkistanı'ndan Hazar denizine, Kazak steplerinden Hindistan'ın Kaşmir havalisine kadar uzuyordu. Akhun hanları, komşuları İran hükümdarlarıyla siyasî münasebette bulunuyorlar ve İran'ın iç siyasetine tesir ediyorlardı. Sasanyan hükümdarlarından Firuz' un tahta oturması, Akhunlann yardımı sayesinde olduğu gibi, Nuşirvan ın babası Keykubat da, kaybetmiş olduğu tahtını Akhun hükümdarlarının yardımıyla geri almıştı. Keza Hindistan'daki Akhunlar da, Hindistan'da büyük kuvvet ve nüfuz kazanmışlardı. Akhunların devleti, uzun süre yaşamadı. Sebebi 6. asır ortalannda (652) Orta Asya'da siyasî hâkimiyetin Tukyu Türklerinin eline geçmesi ve batı sınırlarında da İran Sasanîlerinin Nuşirvan gibi kuvvetli bir hükümdar idaresinde kuvvetlenmeleri olmuştur. Bu iki devlet (Tukyular-Sasanîler) birleşerek Akhun Devletini imha ve Pencap kıtası hariç olmak üzere, memleketlerini aralarında taksim etmişlerdir.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

UDEMY NİN EN BAŞARILI VE ÜCRETSİZ KURSLARI

Evlenemiyorum !

TWİTCH DE BELA VARDIR ELANUR RAP DÜNYASININ YILDIZI